Οργανοπαίκτες - Τραγουδιστές
Καλλιτέχνες αληθινοί και ανιδιοτελείς, εκφράζουν και διαλαλούν τις χαρές και τους καημούς του λαού. Η ευαίσθητη ψυχή των λαϊκών οργανοπαικτών γίνεται δέκτης των ανθρώπινων συγκινήσεων.
Με την αισθαντικότητα τους αγγίζουν τις πιο ευαίσθητες χορδές της λαϊκής ψυχής ενεργοποιώντας τις μυστηριακές της δυνάμεις.
Οι λαϊκοί οργανοπαίκτες και τραγουδιστές του Πόντου είναι οι δημιουργοί των περισσότερων ποντιακών τραγουδιών.
Θαυμάσιοι λειτουργοί στο ναό της μούσας, υμνούν τον έρωτα, ψάλλουν τις συμφορές αλλά και τους θριάμβους της φυλής.
Οι καλλιτεχνικές μορφές του παρελθόντος και του παρόντος, πασίγνωστοι και δημοφιλείς αποτελούν ελάχιστο μόνο μέρος από το πλήθος των εξαίρετων λαϊκών μας οργανοπαικτών, που αποφασιστικά συνέβαλαν στη διατήρηση και διάδοση του ποντιακού τραγουδιού, κατ' επέκταση και της μελωδίας και του χορού από πλευράς μουσικών γραμμών μελωδίας και ρυθμού.
Δυστυχώς το μέγα πλήθος τους από το απώτερο αλλά ιδίως από το απώτατο παρελθόν πέρασε στην ανωνυμία.
Χάθηκαν σαν άγνωστοι ενώ η προσφορά τους είναι πολύτιμη, φωτεινή και αθάνατη, φτάνει ως τις μέρες μας με φορείς τους κατά καιρούς αντάξιους συναδέλφους τους.
ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ - ΠΡΩΤΗ ΓΕΝΙΑ
Σε αυτή ανήκουν όσοι γεννήθηκαν στον Πόντο και ξεριζώθηκαν από τα πατρώα χώματα κουβαλώντας στην Ελλάδα την μουσικοχορευτική τους παράδοση.
ΛΥΡΑΡΗΔΕΣ ΚΕΜΑΝΕΤΖΗΔΕΣ ΖΟΥΡΝΑΤΖΗΔΕΣ ΚΟΡΝΕΤΑΤΖΗΔΕΣ ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗΔΕΣ ΒΙΟΛΙΤΖΗΔΕΣ :
1. Σταύρης Πετρίδης «Εμέν Κρωμέτε λέγνε με κι' εγώ Κρωμέτες ΄κ΄είμαι, τ ' οσπιτόπο μ' σην Όλασαν και Φαντακέτες είμαι»
2. Σαββέλης Γιακουστίδης Ίμερα-Πανόραμα Θεσσαλονίκης «Εμέν Σαββέλη λέγνε με' τη τραγωδί τεχνίτες, οι Κρωμέτ' ΄κ΄ ινανεύ ν-ατο ντο είμαι Ιμερίτες»
3. Πάντζον ο κοιλαδέτες - Παναγιώτης Κτενίδης Κοιλάδ' Τραπεζούντας - Γερακαρού Λαγκαδά
4. Ηλίας Λαζαρίδης - Αλήσοφι Κάρς - Μαυροπηγή Κοζάνης, «Εγώ είμαι ας' Αλήσοφι, τ΄ όνομα μ' έν Ηλία, θα τραγωδώ κι εντρέπουμαι σα ξένα τα χωρία»
5. Παύλος Στεφανίδης Μούζενα - Κιλκίς «Ας αρχινά και τραγωδεί ο καρίπ'ς ο τσοπάνον, παιδία ποθέν ΄κ΄είδετεν τον λυριτσήν τον Παύλον»
6. Ιωάννης Τσορτανίδης - Τσαρτανίκας - Σαντά, Νέα Σαντά Κιλκίς, ο στιχουργός του τραγουδιού του καπετάνιου Ευκλείδη Κουρτίδη.
7. Νικόλαος Προκοπίδης - Προκόπ΄ς - Άτρα, Αριδαία Εδέσσης.
8. Γερίκας Χρυσοστομίδης - Μούζενα - Καλαμαριά, σύγχρονος του Σταύρη και του Σαββέλη.
9. Αγαθοκλής Σελαλίδης - Ορντού - Ρωσσία - Θεσσαλονίκη, «Τα μαλλία μ' ντ΄έσπρυναν, ατό πα τέρτ΄ ΄κ΄εφτάω, με τα μαύρα έρθα εγω και με τ΄ άσπρα θα πάω»
10. Χρήστος Σημαιοφορίδης - Παϊραχτάρ'τα, Κρώμνη - Αθήνα
11. Αποστολίκας Αθανασιάδης, Ματσούκα - Κομνηνά Κοζάνης
12. Νικόλαος Παπαβραμίδης, Κρώμνη - Λιπάσματα Πειραιώς
13. Κωνσταντίνος Κηρυκόπουλος - Βαϊζογλης, Έντιμα Καπίκιοϊ - Τετράλοφος Κοζάνης.
14. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης, Πλάτανα - Καλαμαριά
15. Ιωάννης Μαχαιρόπουλος - ο Χαντζιάρ'τα, Αγρίδ' Μούζενας - Άρδασσα Πτολεμαϊδας
16. Σάββας Ιωσηφίδης, Ατά Παζάρ' - Χείμαρρος Σερρών οργανοπαίκτης Κεμανής
17. Κοσμάς Γιαχασίδης, Συντισκόμ' Αρταχάν - Ποταμιά Κιλκίς - κλαρίνο
18. Ηλίας Απιδόπουλος, Ρωσσία - Ευκαρπία Κιλκίς - κλαρίνο
19. Χριστόφορος Χριστοφορίδης, Στοφόρον, Κουνάκαλη Ματσούκας - Τετράλοφος Κοζάνης, ζουρνά και χειλαύριν
20. Απόστολος Αδαμίδης, Ματσούκα - Τετράλοφος Κοζάνης, τουλούμ'
21. Δήμος Ουσταπασίδης, Κρώμνη - Αθήνα, δάσκαλος του Σταύρη.
22. Απόστολος Ξανθόπουλος -Κωφόγλης, Άνω Ματσούκα - Καβάλα
23. Δημήτριος Αμοιρίδης - Αμοιρόγλης, Τραπεζούντα - Θεσσαλονίκη
24. Παύλος Μουρατίδης, Κιουλεπέρτ Αρταχάν - Φίλυρο Θεσσαλονίκης
25. Παύλος Ιωαννίδης, Ορτάκιοϊ Κάρς - Λευκώνας Σερρών
26. Ευστάθιος Γουλτίδης, Παντζαρότ' Όλτης Κάρς - Μελλισουργιό Κιλκίς
27. Θεόδωρος Ιωαννίδης - ο Τόττον, Τσιαπίκ' Κάρς - Κοκκινιά Κιλκίς
28. Ιωάννης Αθανασιάδης - ο Κολομήτ'ς - Τραπεζούντα - Κιλκίς
29. Θεόδωρος Καραγιαννίδης - ο Πάντσον, Κιόλια Κάρς - Κιλκίς
30. Κωνσταντίνος Ελευθεριάδης και Χρήστος Χονδρόπουλος, Ρωσσία - Αγ. Παντελεήμων Κιλκίς.
31. Δημήτριος Σιαμίδης - Ο Σαμάλ' Ογλής, Μεσαρέας - Δρέπανο Κοζάνης
32. Τριαντάφυλλος Χριστοδουλίδης, Κιμισχανά - Διπόταμος Κιλκίς
33. Γιάννης Ποζίδης, Κιόλια Κάρς - Μεγάλη Στέρνα Κιλκίς
34. Νικόλαος Ιακωβίδης, Κάρς - Χέρσο Κιλκίς - Κλαρίνο της φιλαρμονικής Μόσχας.
35. Παντελής Νικολαϊδης, Αζάτ Κάρς - Σωτήρας Αμυνταίου, ζουρνατζής
36. Κώστης Παπαδόπουλος, Κάρς - Μεγάλη Βρύση Κιλκίς, Κλαρίνο
37. Στέφανος Χατζηλιάδης, Νικόπολη Πόντου - Νικόπολη Λαγκαδά, ζουρνατζής και άλλοι πολλοί.
Ενώ στο τραγούδι σημαντικές προσωπικότητες της πρώτης γενιάς ήταν κάποιοι από τους :
1. Νίκος Σπανίδης - Σούρμενα - Ρωσσία - Αθήνα
2. Ηλίας Κοροσίδης - Άγουρσα Ματσούκας - Αλωνάκια Κοζάνης
3. Ανατολή Βασιλειάδου - Στάμαν Άνω Ματσούκας - Σκήτη Κοζάνης
4. Ευγενία Ζευγαροπούλου - Χανάχ Αρταχάν - Γεωργιανοί Βεροίας
5. Στάθης Γαραμψίδης - Ίμερα - Καλαμαριά Θεσσαλονίκης
6. Γιάννης Τσαβδαρίδης - Κρώμνη -Καλαμαριά
7. Παναγιώτης Αμβροσιάδης - Ίμερα - Πανόραμα Θεσσαλονίκης
8. Σολομών Κωνσταντινίδης - Τουρκασέν Αρταχάν -Αρσένι Σκύδρας
9. Ηλίας Αραβίδης - Όφι - Ποντοκερασιά Κιλκίς
10. Σοφία Κεσίδου - Σίσια Αργυρούπολης - Αξιούπολη Κιλκίς
Βεβαίως υπήρξαν έδρασαν και έλαμψαν και άλλοι περίφημοι οργανοπαίκτες και τραγουδιστές οι οποίοι σε πολύ μικρή ηλικία ήρθαν στην Ελλάδα ή κατέφυγαν στη Ρωσσία ακολουθώντας την πορεία για τον εχομό στην Ελλάδα μετά από χρόνια και γεννήθηκαν μεταξύ του 1910-1930.
Μεταξύ αυτών αναφέρω ενδεικτικά τους :
1. Γώγο Πετρίδη -Κεμεντζέ
2. Χρήστο Αϊβάζ -Κεμεντζέ
3. Στύλο Ταρατσίδη -Κεμεντζέ
4. Παντελίκα Σεβαστίδη -Κεμεντζέ
5. Στάθη Βενιαμίδη -Κεμεντζέ
6. Κλεάνθη Κουσίδη -Κεμεντζέ
7. Αλέκο Ακριβόπουλο -Κεμεντζέ
8. Ηλία Σεβαστόπουλο -Κεμεντζέ
9. Μήτια Ταυρίδη -Κεμεντζέ
10. Ανέστη Αϊβαζίδη -Κολχικό Λαγκαδά -Κεμεντζέ
11. Κωστίκα Κωνσταντινίδη -Ρωσσία -Θεσσαλονίκη -Κεμεντζέ
12. Λάζαρο Πασχαλίδη -Καπνοχώρι Κοζάνης -Τουλούμ'
13. Κόλλια Κετικίδη -Σεβαστό Κιλκίς -Βιολί
Πηγή:
www.kotsari.com
