Ανδρική ποντιακή φορεσιά:

Η ανδρική φορεσιά

Οι χωρικοί και οι ηλικιωμένοι των πόλεων διατηρούν την παραδοσιακή γιορτινή αμφίεση που την αποτελούν τα παρακάτω ενδύματα: α) σαλβάρ(ιν) ή καραβάνα, είδη φαρδιάς βράκας παρόμοιας με αυτή των Ελλήνων των δυτικών μικρασιατικών παραλίων β) το καμϊσ(ιν), το πουκάμισο γ) γιλέκο σε διάφορους τύπους δ)κοντή ζακέτα για νέους ε) μακρυγούν(ιν) για τους ηλικιωμένους Για τους αγρότες είχε διαμορφωθεί και διατηρήθηκε ακόμη και μετά το 1922 ο συνδυασμός: α) ποτούρ(ιν), φαρδύ παντελόνι και β) εφαρμοστό ένδυμα κορμού μανικωτό ή αμανίκωτο Σε όλους τους τύπους φορεσιάς στη μέση τυλίγεται ζωνάρι και το κεφάλι καλύπτεται απλά- με διάφορα είδη καλυμμάτων -ή πρόσθετα τυλίγεται και με μαντήλι, γύρω από το κάλυμμα.

Τα ζίπκας

Σύμφωνα με τη μέχρι τώρα έρευνα, οι νέοι Ελληνοπό-ντιοι, κυρίως των αγροτικών περιοχών και σε μικρό ποσοστό των αστικών κέντρων χρησιμοποιούν, ήδη το 1910, το σύνολο της φορεσιάς που ονομάζεται «ζίπκας». Τα «ζίπκας» περιλαμβάνουν τα παρακάτω τμήματα με τη σειρά που φοριούνται:α) ζίπκα: παντελόνι με στενά σκέλη και φαρδιά σούρα στο πίσω μέρος. Η ζίπκα δίνει και το όνομα στο σύνολο της φορεσιάς. Η ζίπκα -και όλη η φορεσιά-φτιαχνόταν είτε από ντόπιο μαύρο ύφασμα είτε από γαλλικό ύφασμα σε χρώμα καφέ ή ανοιχτό γαλάζιο, β) καμίς(ιν) γ) γελέκι(ιν)δ) ζωνάρι, το γιορτινό είναι το μεταξωτό που ονομάζεται τραπολόζ(ιν)ε) κοντέσ', κοντό πανωφόρι στ) τσάπουλας, χαμηλά υποδήματα Λης που δένεται με διάφορους τρόπους.Τα ζίπκας ανάλογα με την περίσταση συμπληρώνονται με διάφορα εξαρτήματα.

Κοσμήματα και ποικίλος οπλισμός

• το κιοστέκ την ασημένια αλυσίδα • το χαμαϊλί και το εγκόλπιο ασημένια φυλαχτά • το κοβούσ' ή γαβλούχ την καπνοσάκουλα • τη ματαράν θήκη για πυρίτιδα • τα φυσεκλίκια • το σιλαχλίκ' δερμάτινη ζώνη-θήκη και στερεωνόταν σε αυτό • το καροκουλάκ' μεγάλο μαχαίρι και • η τάπαντζαν πιστόλι

Τα ζίπκας, φορεσιά εφαρμοστή στο σώμα του παλικαριού, εξυπηρετούσαν τη σβελτάδα του και ανάδειχναν τη λεβεντιά του αλλά και -στις επίσημες εμφανίσεις- τον πλούτο του, με την καλή ποιότητα του υφάσματος και το πλήθος των εξαρτημάτων και των όπλων. Τα ζίπκας είναι τύπος φορεσιάς τον οποίο δανείζεται και οικειοποιείται αφομοιώνοντας τον ο ελληνικός πληθυσμός του Πόντου από το ιθαγενές στοιχείο του Καυκάσου, τους Λαζούς. Το φαινόμενο αυτό είναι φυσιολογικό και συνηθισμένο όταν έχουμε συνύπαρξη και συναναστροφή διαφόρων φυλών στον ίδιο τόπο, όπου υποβάλλονται σε ανάλογες ιστορικές συνθήκες. Έχουμε δηλαδή εν φυσιολογικό πολιτισμικό φαινόμενο συνηθισμένο σε πολυ-πολιτισμικές κοινωνίες όπως εκείνη του Πόντου. Η χρήση αυτού του τύπου φορεσιάς από τους νέους Έλληνες του Πόντου φαίνεται ότι διαδόθηκε γιατί τους εξυπηρετούσε στον τρόπο ζωής τους. Σε έναν τρόπο ζωής που τον καθόριζαν το ορεινό τοπίο και κυρίως η έφιππη δραστηριότητα για τα έργα της ειρηνική ζωής αλλά και για τους αγώνες αντίστασης στην καταπιεστική τοπική ή και κεντρική τουρκική εξουσία.